|
|
UYUZ ETKENLERİ (AKARLAR)
Uyuz etkenleri tüm hayvan türlerinde şiddetli kaşıntı ve kıl dökülmeleri ile
karakterize, bulaşıcı deri hastalığı meydana getirmektedir. Hastalığın meydana
gelişi bakım ve beslenme koşullarına bağlıdır.
Köpeklerde S.canis uyuzu karın altında, ayakların içyüzü ve baş gibi vücudun az
kıllı veya kılsız bölgelerine yerleşir. Deride önce kızarıklık daha sonra
kaşıntı başlar, deri üzerinde kepeklenme, kabuklanma, kıl dökülmesi ve daha
sonraları deride kıvrımların oluştuğu gözlenir. Bazen tüm vücutta kepeklenme
oluşur, deri elastikiyetini kaybeder, kaşıntı şiddetlenir, kaşınma nedeniyle
deride sıyrıklar oluşur.
Kedi ve köpeklerin kulak yollarına yerleşen Otodectes cynotis
( kulak uyuzu ) hayvanların kulaklarında kırmızı-kahve renkli kabukların
şekillenmesine, kulağın kalınlaşmasına, kulak yolunun kabuk ve koyu kirli renkte
bir sıvı ile dolmasına ve şiddetli kaşıntıya neden olmaktadır. Hayvanın kulağını
devamlı kaşıması sonucu kulak kepçesi üzerinde sıyrıklar oluşur, hastalık
ilerlerse iç kulak iltihabı meydana gelme riski yüksektir.
Notoedres cati çoğunlukla kedilerde bulunan , kedilerin baş ve kulaklarından
başlayarak boyun bölgesine kadar yayılabilen, kaşınma ile ayaklara, ayaklardan
vücudun diğer bölgelerine de bulaşabilen bir hastalıktır. Etken öncelikle
kulakların iç ve kenar kısımlarına yerleşir sonra kulağın üst kısımlarına, yüz
ve gözkapakları ve boyuna doğru yayılır. Etkenin yerleştiği yerlerde önce kıllar
dökülür, daha sonra deride kepeklenme ve zamanla deride kalınlaşma, çatlama ve
kabuklanmalar meydana gelir. Göz kapaklarına yerleşme durumunda gözkapakları
açılmaz, hayvanda şiddetli kaşıntı vardır, hayvan kansızlık ve aşırı zayıflıktan
ölür. N. cati tarafından oluşturulan uyuz hastalığına özellikle yavru kedi ve
köpeklerin baş bölgelerinde seyrek olarak rastlanır. İnsanlarda da geçici
lezyonlar oluşturabilir.
Demodeks uyuzu köpeklerde her mevsimde ortaya çıkan bir deri paraziti
hastalığıdır. Hastalık 2-12 aylık yavrularda daha sık rastlanır. Yeni doğan
köpek yavruları parazitleri anaları ile direkt temas sonucu alırlar. Uzun tüylü
ırklar uyuz etkenine karşı daha hassastırlar. Hastalığın köpeklerde ortaya
çıkışını; kötü tüy bakımı, dengesiz beslenme, gereksiz yere sık yıkama, ağır
enfeksiyon hastalıkları kolaylaştırır.
Demodeks uyuzuna ait lezyonlar gözler çevresinde, yüzde, boyun, göğüs ve arka
ayaklarda deri üzerinde yuvarlak, küçük ve üzeri kepekle örtülü görünüştedir.
Bunlar zamanla yayılıp genişler. Bölgenin kılları seyrekleşir veya tamamen
dökülür. Deri üzeri tümden kepeklenir, lezyonların üzeri kabarıktır ve derinin
rengi kırmızılaşmıştır, deri zamanla mavimtrak bir renk alır kaşıntı yoktur.
|