TETANOS KAZIKLI HUMMA
DOLUCA

TANIM :
Çeşitli evcil hayvanlarda görülen Cl.tetaninin neden olduğu iradi kasların apazmadik,teknik,contraksiyonlari ve hyperasides ile karakterize, enfeksiyondan ileri gelen bir toksemidir

At akrep,koyun,kuzu,sığır köpek ve insanlarda çok görülür.Fakat en çok atlarda rastlanır.

ETIYOLOJI :
Hastalığın etkeni aneorop özelliğe sahip cl.tetanı olup sporlaşma özelliğine sahiptir.Etken toprakta insan ve hayvanların özellikle atların dışkısında bulunur.

Sporlar,dış koşullara çok dayanıklıdır.Toprakta yıllarca canlı kalabilir. Etken Çeşitli dezenfektan yöntemlerine karsıda çok dayanıklı olup 115 derecede kaynatıldığında ancak 20 dakikada olur.

BULAŞMA :
Hastalığın oluşması için aneorop ortam gerektiğinden genellikle derin ve ezik yaralarının Cl.tetanı veya sporları i8le bulaşması sonucu hastalık gelişir.

Atlarda özellikle nallama sırasındaki hatalar sporların organizmaya girmesine neden olur.Koyunlarda kirpim,koruk kesme,kastrasyon ve hatta aşılamalardan sonra bile görül;bilir.Kuzularda kuyruk kesimi ve buzağılarda kastrasyonlar la sporlar organizmaya girerler.Domuzlar göbek ve kastrasyon operasyonlarıyla enfekte olabilirler.Sığırlardaysa doğum yaraları veya aşılamalar enfeksiyona neden olabilirler.Köpeklerde hastalık baban herhangi bir yaranın bulaşması sonu gelişebilirse de köpekler atlara kıyasla tahminen 300 kez daha TETANOS toksinine dayanıklıdır.

Bazı olaylarda bulaşmanın olduğu yaralar görülmeyebilir.Fakat tüm olaylarda mutlaka etkenin girişini sağlayan bir yara vardır.

PATOGENESIS :
Cl.tetanı veya sporları yara içine girdikten sonra gerekli aneorop koşullar altında üreyerek toksin yaparlar.Toksin yaranın bulunduğu bölgedeki lenf dolaşımı ile kan dolaşımına taşınır ve oradaki sinirler tarafından da MSS'ye iletilir.Böylece hastalık oluşur.

SEMPTOMLAR :
Hastalığın inkubasyon suresi 1 haftayla 3-4 ay arasında değişir.Fakat çoğunlukla 8-14 gündür.

Hastalığın pataganomik semptomu Atlarda 3. göz kapağının (PALPEPRA TERTIA) nın düşmesidir. bas biraz yukarı kaldırılırsa bu semptom daha belirgin olur.

Kaslar sertleşir,gerginleşir baban tahta gibi olabilir.Bas ve boyun kaslarındaki spazm nedeniyle bas ileriye doğru uzatılmış olarak tutulur. Kulaklar diktir.Burun delikleri genişlemiş,yüz enerjik bir ifade taşır ağız az açılır veya çene tamamen kilitlenebilir (TRISMUS,LOOKJAV),dolayısıyla hayvan yemini çok zor alır ve yutar baban hiç yiyemez suyu bile zorlukla içer.tüm bunlara neden olan yüz kaslarındaki spazmdır.

Art bacakların atlama sehpası gibi açık olması karakteristiktir.kuyruk sert ve yukarı kalkmış olarak durur.karin kasları gergin ve çekik,yürüyüş ve geriye donuş zordur.Ama hayvanin suru yerindedir.

Önemli semptomlardan biride gelişen hyperasidestir.Hayvan dokunmaktan ani ses ve gürültüden hatta ışıktan bire exite olur,korkar.bu yüzden hasta hayvanlar loş ve sesiz yerlere konur.

Atlarda çoğunlukla terleme görülür.

Genel spazmlar nedeniyle dolaşım ve solunum bozuklukları gelişir.nabız sayısı artmış solunum hızlı ve mukozalar hyperemie olup canstipation ve idrar tutukluğu görülür.

Hafif olaylarda vücut ısısı ve nabız şayisi normal sınırlar içinde kaldığı halde ağır olayların ölüme yakın dönemlerinde derece 42 ye değin ulaşabilir.

SEYİR VE PROGNOZ :
Mortalite oranı ortalama % 80 civarında olup genellikle hayvanlar klinik belirtiler geliştikten sonra 10 gün içinde ölürler.Olum solunum kaslarının spazmı sonucu asfeksimden olur.İyileşen olaylarda nekahet donemi 3-6 hafta sürer.

TANI VE AYIRICI TANI :
Patognomik semptomlar oluştuğundan klinik semptomlara göre Hastalığın tanımı kolaydır Nekropside tipik makroskopik bozukluklar yoktur.Şayet bulunabilirse kuşkulu yaradan alınan kazıntının ve yaradan gelen akıntının bakterioskopik muayenesi de yapılabilir.

köpek ve kedilerde TETANOS STRKNINE ZEHIRLENMESI,EPILEPSIE ve ECLAMPSIA ile karıştırılabilir.

TEDAVİ :

KORUNMA :
Her turlu yaralar gerekli şekilde dezenfekte edilmelidir.Kuyruk kesme,kastrasyon gibi operasyonlarda ve kırpmadan önce kullanılacak araçların iyice ve sık sık sterilize edilmesi gerekir Bu çeşit operasyonlardan sonra hayvanlar temiz meralara varsa yeşil meralara çıkarılmalıdır.

Şayet hayvanlar TETANOS kuskusunu uyandıracak şekilde yaralamışlarsa derhal 1500-3000 ˜š TETANOS anki toksini enjekte edilmelidir,Böylece hayvanlar 2 hafta korunmuş olur.Aktif immunizasyon ise TETANOS toksik veya anatoksini (% 0,4 formol toksini) enjeksiyonları ile sağlanır.Bu şekilde korunma suresi 6-10 ay dir.